Profilaktyka raka szyjki macicy

Rak szyjki macicy a niepłodność. Jakie badania uchronią kobiece zdrowie i płodność?

W Polsce co roku 3,5 tysiąca kobiet słyszy diagnozę „rak szyjki macicy”, z czego połowa nie przeżyje choroby. Statystyki europejskie są równie drastyczne: co 18 minut z jego powodu umiera jedna kobieta. Program cytologicznych badań profilaktycznych obejmuje jedynie 30% populacji kobiet, a jego efektywność jest niska. Rozpoznanie zakażenia HPV HR to pierwszy krok nie tylko ku zdrowiu, ale także ku płodności. Przed zastosowaniem technik wspomaganego rozrodu u niepłodnych kobiet niezwykle istotna jest diagnostyka w kierunku kobiecych schorzeń, w tym przede wszystkim raka szyjki macicy.

Leczenie niepłodności a kobiece schorzenia

Ośrodki leczenia niepłodność nie tylko mają za zadanie zdiagnozować problem stojący na przeszkodzie płodności i doprowadzić do uzyskania ciąży, ale także zdiagnozować i w razie potrzeby leczyć inne kobiece schorzenia. A te na wczesnych etapach są często bezobjawowe i niewidoczne w trakcie zwykłego badania ginekologicznego.

Do jednych z najpoważniejszych i najpowszechniej występujących chorób kobiet w wieku rozrodczym należy rak szyjki macicy.

Przeczytaj także: Badania krwi, które musisz zrobić w trakcie leczenia niepłodności

Co powoduje raka szyjki macicy?

Rak szyjki macicy jest spowodowany zakażeniem wisusem HPV, czyli wirusem brodawczaka ludzkiego. Istnieje wiele typów wirusów HPV, wiele z nich jest typem niskiego ryzyka, które nie są rakotwórcze.

Wirus HPV znajduje się w śluzie pochwowym, z łatwością jest przenoszony drogą płciową, a więc także podczas realizacji planów rodzicielskich. Zarażenie może mieć miejsce także poprzez bezpośredni kontakt ze skórą osoby zakażonej.

2 mln Polek jest nosicielkami onkogennych typów wirusa HPV, z czego połowa to kobiety w grupie wiekowej 20-40 lat.

Rak szyjki macicy nie jest uwarunkowany genetycznie ani dziedziczony. Może przez wiele lat nie dawać żadnych objawów.

Rak szyjki macicy – jakie badania profilaktyczne?

Z uwagi na brak wyraźnych objawów raka szyjki macicy, niezwykle istotne jest wykonywanie badań profilaktycznych oraz – najlepiej przed rozpoczęciem inicjacji seksualnej – zaszczepienie się przeciwko wirusowi HPV.

  • Kolposkopia – badanie, które pozwala na wykrycie wirusa HPV u kobiet zakażonych. Daje natychmiastowy wynik z dokładnością 85-90%. Badanie to polega na oglądaniu pod kolposkopem (rodzaj mikroskopu) powierzchni szyjki macicy i jej dolnego kanału, pochwy oraz sromu. Kolposkopia umożliwia także pobranie wycinka tkanki. Badanie jest bezbolesne.
  • Badanie molekularne wykrywające DNA HPV HR – wymaz z szyjki macicy z dużą dokładnością pozwala wykluczyć lub potwierdzić obecność wirusów w śluzie pochwowym. Wykonanie tego testu sugerowane jest w przypadku niejasnego wyniku badania cytologicznego.
  • Cytodiagnostyka (tzw. test PAP) – jest to badanie bardziej dostępne, ale mniej wiarygodne (dokładność 60-70%) i z wydłużonym okresem oczekiwania na wynik (kilkanaście dni). Badanie cytologiczne nie jest dość czułym testem na wykrycie wirusa HPV i często daje fałszywie negatywny wynik.

Dr. N.med. Grzegorz Głąb – specjalista ginekolog – położnik:

„Wykrycie zmian przednowotworowych, nawet o dużym nasileniu (H SIL), pozwala na 100-procentowo skuteczne leczenie i umożliwia zachowanie płodności chorej kobiety. Zmiany przedrakowe można precyzyjnie zlokalizować przy pomocy kolposkopii i usuwać minimalizując uszkodzenie szyjki macicy, której rolą jest umożliwienie zapłodnienia, donoszenie ciąży oraz odbycie porodu drogami natury.

Innowacyjnymi metodami obecnie testowanymi pod kątem przydatności w powszechnej praktyce są Zedscan, mobilna cyfrowa kolposkopia wspomagana przez A I (sztuczną inteligencję), VisualPAP i FRD.”

Badanie FRD w profilaktyce raka szyjki macicy

Jak dalej tłumaczy dr Grzegorz Głąb, FRD (Folic Receptors Detection) to nazwa nieinwazyjnej i szybkiej metody wykrywania komórek przednowotworowych (H SIL,  CIN2+) i nowotworowych w oparciu o odkrycia biologii molekularnej z początku XXI wieku z USA i Chin.

Na czym polega badanie FRD? Z tarczy szyjki macicy pobiera się złuszczające się komórki za pomocą jednorazowego narzędzia z porowatą gąbką. Pobór może nastąpić podczas rutynowego wziernikowania. Następnie gąbkę zanurza się w odczynniku, który zmienia barwę w zależności od ilości receptorów dla kwasu foliowego. Dowiedziono bowiem, że nieprawidłowe komórki mają większe zapotrzebowanie na kwas foliowy, który pozyskują aktywnie z bezpośredniego otoczenia.

Profilaktyka raka szyjki macicy

 

Zalety badania FRD: możliwość połączenia z innymi testami (kolposkopia, cytodiagnostyka bezpośrednia w mikroskopie kontrastowo-fazowym, Zedscan), co pozwala uzyskać znacznie większą dokładność sumy tych badań. Od niedawna metoda FRD jest dostępna w Polsce dzięki firmie Mobile Scanmed z Wrocławia. Pierwsze, pilotażowe badania w Polsce wykonywał dr n med. Wojciech Homola z Wrocławia i dr n med. Grzegorz Głąb z Opola. Badanie jest nieinwazyjne, wynik otrzymuje się natychmiast i możliwe jest do wykonania w każdym gabinecie ginekologicznym.

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) w 2018 roku postawiła nowy cel, jakim jest całkowita eliminacja raka szyjki macicy do końca XXI wieku. Można będzie to osiągnąć, wprowadzając masowe szczepienia przeciwko onkogennym typom HPV o zasięgu globalnym i badania przesiewowe DNA HPV HR wszystkich kobiet zamiast tzw. cytologii PAP. Zadanie jest ambitne i na razie wprowadzane jedynie w krajach przodujących w ochronie zdrowia, do których Polska nie należy.

 


Dr. N.med. Grzegorz Głąb – specjalista ginekolog – położnik pracujący w Centrum Diagnostyki Ginekologiczno – Położniczej GMW oraz w Ośrodku Leczenia Niepłodności PARENS w Opolu.

 

POLECAMY TAKŻE:

Badania genetyczne, które pomogą w diagnozie przyczyn niepłodności

 

Agnieszka Woźniak

Redaktorka i korektorka językowa. Pisze od kiedy pamięta, a w międzyczasie zajmuje się tropieniem zagubionych przecinków i poprawianiem błędów ortograficznych

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *