Cukrzyca w ciąży - jak leczyć

Cukrzyca ciążowa – czym jest i jak sobie z nią radzić?

Ciąża cukrzycowa to jedno z najczęstszych powikłań występujących w czasie ciąży. W Europie częstość jej występowania szacuje się na ponad 5% wszystkich ciąż (cierpi na nią 1 na 20 kobiet w ciąży). Nieleczona ciąża cukrzycowa może doprowadzić między innymi do poronienia, a u dziecka do wad wrodzonych i wielu zaburzeń w dalszym rozwoju.

Cukrzyca ciążowa jest jednym  z najczęstszych powikłań ciąży w ogóle i najczęstszym powikłaniem metabolicznym występującym u kobiet ciężarnych. Jest to schorzenie, które występuje typowo w ciąży. Najczęściej po ciąży wartość glukozy wraca do normalnego poziomu. Ciąża cukrzycowa stanowi około 90% przypadków cukrzycy w ciąży, pozostałe 10% to cukrzyca typu 1, czyli istniejąca i leczona przed ciążą (tzw. cukrzyca przedciążowa).

Niebezpieczne konsekwencje cukrzycy w ciąży

Badania wykazały, że nawet niewielkiego stopnia hiperglikemia (zbyt wysoki poziom cukru we krwi) u matki dziecka zwiększa ryzyko powikłań w ciąży, powikłań noworodkowych oraz negatywnie wpływa na rozwój płodu i dalszy rozwój dziecka.

Wśród najczęstszych konsekwencji nieleczonej cukrzycy ciążowej można wymienić:

  • poronienia (zwłaszcza przy glikemii dobowej powyżej 180 mg/dl),
  • wady wrodzone noworodków (np. zespół zanikowy okolicy krzyżowej, wady układu sercowo-naczyniowego),
  • wcześniactwo noworodków wraz z towarzyszącymi powikłaniami (np. przy średniej dobowej glikemii przekraczającej 120 mg/dl wzrasta ryzyko niedojrzałości układu oddechowego u noworodka),
  • makrosomię płodu (wysoką masę urodzeniową) i związane z nią powikłania oraz urazy okołoporodowe,
  • gorszy rozwój psychomotoryczny i intelektualny, dziecięce porażenie mózgowe, padaczka, zaburzenia koncentracji i słuchu u dziecka.

Przyczyny i czynniki ryzyka

Uważa się, że główną przyczyną cukrzycy ciążowej jest insulinooporność spowodowana przez estrogeny, progesteron, hormon wzrostu i prolaktynę, czyli hormony, których stężenie w czasie ciąży wzrasta, a które działają przeciwnie do insuliny.

Czynniki ryzyka wystąpienia cukrzycy ciążowej:

  • nadwaga lub otyłość występująca przed okresem ciąży (BMI ≥ 25 kg/m2), 
  • wiek powyżej 35 lat,
  • obciążenie wywiadem rodzinnym w kierunku występowania cukrzycy,
  • zaburzenia tolerancji glukozy w wywiadzie,
  • przebycie cukrzycy w poprzedniej ciąży,
  • występowanie cukrzycy w rodzinie,
  • poronienia,
  • niewyjaśnione zgony okołoporodowe lub wewnątrzmaciczne,
  • wielowodzie (zbyt duża ilość wód płodowych otaczających dziecko),
  • wielorództwo,
  • stwierdzone w wywiadzie zgony wewnątrzmaciczne
  • wcześniejsze urodzenie dziecka z masą ciała powyżej 4000 g,
  • wcześniejsze urodzenie dziecka z wadą wrodzoną,
  • nadciśnienie tętnicze,
  • rozpoznanie zespołu policystycznych jajników.

Kiedy i jak rozpoznaje się ciążę cukrzycową?

Cukrzyca ciążowa może się rozwinąć u każdej ciężarnej, a jej przebieg jest zwykle bezobjawowy, dlatego też każdy lekarz prowadzący ciążę zobowiązany jest do aktywnego screeningu w kierunku zaburzeń gospodarki węglowodanowej u ciężarnej pacjentki. Podstawowym badaniem jest badanie stężenia glukozy we krwi, popularnie nazywanym badaniem poziomu cukru we krwi.

Typowo cukrzyca ciążowa rozpoznawana jest w 2. trymestrze ciąży, ze względu na narastającą w tym okresie oporność na insulinę oraz uwalnianie hormonów łożyskowych, które podnoszą glikemię.

Dla cukrzycy ciążowej obowiązują odrębne kryteria rozpoznanie hiperglikemii w 24-28 tygodniu ciąży, pod warunkiem braku stwierdzenia cukrzycy w pierwszym trymestrze ciąży. Cukrzycę ciążową rozpoznaje się wówczas, gdy wartości glikemii stwierdzone u ciężarnej spełniają przynajmniej jeden z niżej wymienionych warunków:

  • glikemia na czczo: 92-125 mg/dl (5,1-6,9 mmol/l)
  • glikemia w 1. godzinie po obciążeniu doustnym 75 g glukozy: ≥ 180 mg/dl (≥ 10 mmol/l)
  • glikemia w 2. godzinie po obciążeniu doustnym 75 g glukozy: 153-199 mg/dl (8,5-11,0 mmol/l)

Warto wiedzieć: 2. trymestr ciąży – jak rozwija się dziecko, na co powinna uważać kobieta w ciąży

Jak leczy się ciążę cukrzycową?

Ciąża cukrzycowa wymaga odpowiednio zmodyfikowanej diety.

W większości przypadków cukrzycy ciążowej podstawą leczenia są:

  • włączenie odpowiedniego postępowania dietetycznego (tzw. diety cukrzycowej w ciąży),
  • zwiększenie poziomu aktywności fizycznej, 
  • odpowiednia edukacja pacjentki.

W niektórych przypadkach konieczne jest także włączenie leczenia za pomocą insuliny. U kobiet ze świeżo rozpoznaną cukrzycą ciążową, u których wartość glikemii na czczo wynosi 90-100 mg/dl lub więcej, zaleca się włączenie insulinoterapii.

Wprowadzenie insulinoterapii zaleca się również w przypadku utrzymywania się wysokich stężeń glukozy w surowicy krwi po posiłkach (w godzinę po rozpoczęciu posiłku > 140 mg/dl) pomimo stosowania diety cukrzycowej i modyfikacji stylu życia.


dr n. med. Anita Rogowicz-Frontczak Diabetolog, endokrynolog, specjalista chorób wewnętrznych. Absolwentka Akademii Medycznej w Poznaniu. Autorka wielu publikacji naukowych dotyczących diabetologii i endokrynologii, współautorka portalu cukrzyca.pl i mamhashi.pl W klinice leczenia niepłodności InviMed Poznań konsultuje pary zgłaszające problemy z poczęciem dziecka lub utrzymaniem ciąży na tle endokrynologicznym i cukrzycowym.

 


POLECAMY TAKŻE: Dietetyk na porodówkach, wyższa stawka żywieniowa, zbilansowane posiłki – nowy program Ministerstwa Zdrowia

Dietetyk na porodówkach, wyższa stawka żywieniowa, zbilansowane posiłki – nowy program Ministerstwa Zdrowia

 

Karolina Wagner

Dziennikarka, redaktorka, absolwentka Polonistyki na UW. Woli słuchać niż mówić, biegać niż siedzieć, medytować niż dywagować.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *