Badanie nasienia i inne badania na męską niepłodność

Rozszerzona diagnostyka niepłodności męskiej. Co zrobić oprócz badania nasienia

Za niepłodność aż w 40 proc. odpowiada czynnik męski. Drugie tyle to problemy po stronie kobiety. Pozostały procent to czynniki wspólne. Nie bez powodu niepłodność to problem partnerski. Mężczyźni w równym stopniu odpowiedzialni są więc zarówno za starania, ale także odpowiednią diagnostykę i leczenie niepłodności. Jakie badania powinien wykonać mężczyzna, który chce zostać ojcem – tłumaczy dr n. med. Iwona Kozak-Michałowska, dyrektor ds. nauki i rozwoju Synevo Sp. z o.o.

O niepłodności mówi się, gdy para starająca się o dziecko nie może uzyskać ciąży przez 12 miesięcy, mimo regularnego współżycia (3-5 razy w tygodniu) bez stosowania metod antykoncepcyjnych. Problem niepłodności rzadko dotyczy tylko jednego partnera. Jednoznaczna niepłodność występuje u kobiet w przypadku menopauzy lub obustronnej niedrożności jajowodów, a u mężczyzn przy braku nasienia. Wyróżnia się zatem niepłodność żeńską, męską i partnerską.

Niepłodność męska odpowiada za 40% wszystkich problemów związanych z zajściem w ciążę, drugie 40% to niepłodność kobieca, a kolejne 20% to problem występujący u obojga partnerów lub jest niewyjaśniony.  

– Najbardziej użyteczne klinicznie wydaje się traktowanie niepłodności jako problemu partnerskiego. Pozwala to na prowadzenie odpowiedniej diagnostyki i leczenia. Najwyższa płodność mężczyzn przypada na wiek około 25 lat. W miarę starzenia się  zmienia się spermatogeneza, zmniejsza objętość nasienia, ruchliwość i odsetek prawidłowych plemników, ale nie maleje liczba plemników. Mężczyźni zachowują zdolność do reprodukcji także w okresie starzenia się i ich wiek ma mniejsze znaczenie niż w przypadku kobiet – tłumaczy dr n. med. Iwona Kozak-Michałowska, dyrektor ds. nauki i rozwoju Synevo.

Przyczyny męskiej niepłodności

Obniżona płodność męska jest zależna od wielu czynników środowiskowych – w tym rodzaju pracy zawodowej, która może mieć wpływ na parametry nasienia i ryzyko wad genetycznych oraz chorób uwarunkowanych genetycznie u dziecka.

Na jakość nasienia może wpływać długotrwałe narażenie gonad na temperaturę powyżej 38°C, promieniowanie jonizujące, wibracje, kontakt z metalami ciężkimi, rozpuszczalnikami organicznymi, pestycydami. Wskazuje się także na stres, niehigieniczny tryb życia, przemęczenie, niską aktywność fizyczną i nadwagę. Z drugiej strony nadmierne ćwiczenia fizyczne, przyjmowanie sterydów anabolicznych także wpływają na zaburzenie płodności męskiej. Należy również pamiętać, że palenie papierosów, alkohol, narkotyki obniżają ruchliwość i liczbę plemników oraz stężenie testosteronu. Dodatkowo na płodność męską mogą mieć wpływ choroby: cukrzyca, mukowiscydoza, przebyta świnka i inne stany zapalne w obrębie miednicy mniejszej – wymienia dr Kozak-Michałowska.

Badanie nasienia i inne badania laboratoryjne związane z niepłodnością męską

Każdy mężczyzna planujący wraz z partnerką potomstwo powinien wykonać badania laboratoryjne oceniające jego stan zdrowia. Do badań podstawowych należy morfologia krwi obwodowej, badanie ogólne moczu, lipidogram (stężenie cholesterolu całkowitego, triglicerydów całkowitych oraz cholesterolu frakcji LDL i HDL), stężenie glukozy we krwi. Dodatkowo powinien oznaczyć grupę krwi. – Badanie to ma na celu ocenę ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego i związanych z tym powikłań, jeśli partnerka zajdzie w ciążę – wyjaśnia ekspertka.

W przypadku podejrzenia niepłodności ważnym elementem diagnostyki jest wywiad prowadzony przez lekarza, często androloga, i badanie ogólne pacjenta. Badaniem zlecanym w pierwszej kolejności jest badanie nasienia. Obejmuje ono ocenę mikroskopową, mikrobiologiczną oraz składników biochemicznych.

Jak poprawić parametry badania nasienia

Badanie nasienia to podstawa diagnostyki męskiej niepłodności.

Zgodnie z normami Światowej Organizacji Zdrowia WHO w badaniu nasienia ocenia się parametry, takie jak: czas upłynnienia, objętość, lepkość, wygląd ejakulatu, pH, odsetek żywych i ruchliwych plemników, liczbę plemników w 1 ml nasienia, ogólną liczbę plemników w ejakulacie, obecność i ewentualnie stopień aglutynacji plemników. Badanie rozszerzone nasienia dodatkowo pozwala ocenić budowę plemników i oznaczyć proporcje między plemnikami zbudowanymi prawidłowo, a uszkodzonymi strukturalnie: wady główki, wstawki i witki plemnika.

Jak się przygotować do badania nasienia

Żeby uzyskać wiarygodny wynik, przed badaniem należy przestrzegać pewnych zasad. Na 3-5 dni przed nim (dokładnie tyle, nie mniej i nie więcej) należy zachować abstynencję seksualną. W tym okresie trzeba się także powstrzymać od spożycia alkoholu i narkotyków. Aby prawidłowo interpretować wynik badania, lekarz powinien wiedzieć także o przebytych chorobach i przyjmowanych lekach w okresie 3 miesięcy poprzedzających badanie.

Niepłodność: Badania hormonalne dla mężczyzn

Kolejnym etapem diagnostyki są badania hormonalne: stężenie testosteronu, hormonu folikulotropowego FSH, hormonu luteinizującego LH oraz prolaktyny PRL.

– W diagnostyce niepłodności męskiej nie można pominąć zakażeń układu moczowo-płciowego, które nieleczone mogą przejść w stan przewlekły i w przyszłości doprowadzić do niepłodności. Poza tym, podejmując decyzję o rozpoczęciu współżycia, trzeba sobie zdawać sprawę z ryzyka zakażenia partnerki różnymi patogenami. U sporej liczby osób zakażonych, zarówno kobiet, jak i mężczyzn zakażenie przebiega bezobjawowo. Osoby zakażone często nie mają więc świadomości swojej choroby, ale zakażają swoich partnerów – przestrzega dr Kozak-Michałowska.

WARTO WIEDZIEĆ:

Do najczęstszych chorób, których nieleczenie prowadzi do poważnych powikłań zdrowotnych, w tym niepłodności, należą zakażenia:

Grzybicze

– najczęstszym patogenem jest Candida albicans wywołujący 80-92% wszystkich infekcji grzybiczych. Do zakażenia może dojść podczas stosunku płciowego, dlatego leczenia wymaga zarówno zakażona kobieta, jak i jej partner, nawet jeśli nie mają żadnych objawów.

Chlamydia trachomatis

– u 75% kobiet oraz około 50% mężczyzn zainfekowanych chlamydią nie występują żadne objawy. Chlamydioza u zakażonych podczas stosunku płciowego kobiet może prowadzić do m.in. do zapalenia dróg rodnych i w konsekwencji do niepłodności.

Ureaplasma, Mycoplasma hominis i Mycoplasma genitalium

– powodują nierzeżączkowe zapalenie cewki moczowej. U mężczyzn mogą się przyczynić do niebakteryjnego zapalenia gruczołu krokowego, zapalenia jąder i ostrego zapalenia najądrzy, co w konsekwencji może być przyczyną niepłodności.

Trichomonas vaginalis (rzęsistek pochwowy)

– przewlekła nieleczona rzęsistkowica może być przyczyną niepłodności zarówno u kobiet jak i u mężczyzn, a u kobiet zakażonych również może powodować powikłania ciążowe (poronienia, przedwczesne porody, niska masa urodzeniowa noworodka).

Przeczytaj także: Grzybica układu pokarmowego a starania o ciążę

 


Dr n. med. Iwona Kozak-Michałowska, dyrektor ds. nauki i rozwoju Synevo Sp. z o.o.

 

 


 

ARTYKUŁ POWSTAŁ WE WSPÓŁPRACY Z:


 

POLECAMY TAKŻE:  Przyczyną niepłodności może być ZUM. Sprawdź objawy i leczenie

Przyczyną niepłodności może być ZUM. Sprawdź objawy i leczenie

 

 

 

Karolina Wagner

Dziennikarka, redaktorka, absolwentka Polonistyki na UW. Woli słuchać niż mówić, biegać niż siedzieć, medytować niż dywagować.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *