Rewolucja w Kodeksie Pracy ma zostać wprowadzona już w 2022 r. Pojawi się nowy urlop opiekuńczy – aż 5 dodatkowych dni wolnego na opiekę nad chorym członkiem rodziny lub osobą pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym. Urlop rodzicielski ma zostać przedłużony, a praca rodziców dzieci do 8. roku życia – bardziej elastyczna. W projektowanych nowych przepisach kryją się jednak haczyki. Część z nich jest niezgodna z dyrektywą unijną.

Dłuższy urlop rodzicielski – dodatkowe 9 tygodni, ale tylko dla ojca

Obecnie urlop rodzicielski, z którego matka lub ojciec mogą skorzystać po urlopie macierzyńskim, trwa 32 tygodnie lub 34 tygodnie w przypadku urodzenia bliźniaków. Planowane zmiany w Kodeksie mają wydłużyć urlop rodzicielski odpowiednio do 41 i 43 tygodni.

Warto przypomnieć, iż urlop rodzicielski nie jest tym samym co urlop macierzyński. Można na niego iść dopiero po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego w pełnym wymiarze. W praktyce kobiety zwykle pobierają zasiłek przez pełny rok po urodzeniu dziecka, zgłaszając od razu chęć skorzystania ze wszystkich przysługujących im urlopów.

Dodatkowe 9 tygodni urlopu rodzicielskiego ma przysługiwać wyłącznie drugiemu rodzicowi – w większości przypadków będzie to ojciec dziecka. Zmiana ta ma na celu dostosowanie prawa polskiego do dyrektywy unijnej work-life balance. Nowe przepisy mają pomóc rodzinom włączyć w proces wychowawczy ojców, którzy bardzo rzadko korzystają z urlopów przysługujących im po urodzeniu dziecka. Drugim celem jest wsparcie kobiet i wyrównanie ich szans na rynku pracy. Z dodatkowych 9 tygodni urlopu rodzicielskiego nie będzie można zrzec się na rzecz drugiego rodzica.

Ponadto wysokość zasiłku macierzyńskiego przysługującego na urlopie rodzicielskim ma zostać podniesiona do 70% (obecnie wynosi 60%). Jeśli pracownica do 21 dni po porodzie złoży wniosek o udzielenie urlopu rodzicielskiego w pełnym wymiarze bezpośrednio po macierzyńskim, zasiłek przez cały ten okres wyniesie 81,5% podstawy wymiaru.

Za dodatkowe 9 tygodni urlopu rodzicielskiego przysługiwać będzie zawsze 70% podstawy zasiłku.

Urlop opiekuńczy – nawet 5 dni, ale bezpłatnych

Kolejną projektowaną zmianą jest wprowadzenie tzw. urlopu opiekuńczego. Dodatkowe 5 dni mają przysługiwać na opiekę nad chorym członkiem rodziny (dzieckiem, rodzicem lub małżonkiem) lub osobą pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym wymagającą znacznej opieki bądź znacznego wsparcia z ważnych względów medycznych.

Według planów rządu urlop opiekuńczy ma być urlopem bezpłatnym – nie zapłaci za niego ani pracodawca, ani ZUS. Choć nowe przepisy mają być wcieleniem w życie dwóch dyrektyw unijnych z 2019 r., pod względem nieodpłatności urlopu są z nimi sprzeczne. Celem dyrektyw jest wprowadzenie przejrzystych i przewidywalnych warunków pracy w państwach Unii Europejskiej, a także zrównoważenie życia prywatnego i zawodowego rodziców i opiekunów. Akty unijne zakładają jednak, że urlop opiekuńczy będzie odpłatny przynajmniej na poziomie wynagrodzenia chorobowego.

Elastyczny czas pracy dla rodziców

W Kodeksie Pracy ma też zostać wprowadzona zmiana, która przewiduje możliwość korzystania z elastycznego czasu pracy dla rodziców i opiekunów dzieci, które nie ukończyły 8. roku życia.

Wśród innych projektowanych zmian znalazła się m.in. konieczność uzasadnienia wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas określony lub nieokreślony. Pracownik będzie miał prawo do konsultacji związkowej oraz ubiegania się o przywrócenie do pracy.