Jakie hormony wpływają na płodność mężczyzny i kiedy je zbadać?

Czynniki po stronie mężczyzny uczestniczą w około 40-50% przypadków niepłodności par.. Mimo to diagnostyka po stronie mężczyzny bywa odkładana na później lub całkowicie pomijana. To hormony regulują każdy etap procesu rozrodu – od sygnalizacji w mózgu, przez produkcję nasienia, po libido i funkcje seksualne. Ich zaburzenia mogą nie dawać wyraźnych objawów, a jedyną drogą ich wykrycia jest odpowiednio dobrane badanie krwi. Dowiedz się, które hormony mają znaczenie dla płodności u mężczyzn i kiedy należy je zbadać.

Z tego artykułu dowiesz się, że:

>> płodność mężczyzny zależy od prawidłowego działania osi podwzgórze–przysadka–jądra.

>> FSH odpowiada za produkcję plemników, LH za wydzielanie testosteronu.

>> nadmiar prolaktyny może hamować oś hormonalną i obniżać poziom testosteronu.

>> badania hormonalne są wskazane przede wszystkim wtedy, gdy seminogram wykazuje nieprawidłowości.

Płodność u mężczyzny – rola hormonów w procesie rozrodczym 

Prawidłowa płodność u mężczyzn wymaga sprawnego działania osi podwzgórze – przysadka mózgowa – jądra. Podwzgórze wydziela hormon peptydowy – gonadoliberynę (GnRH), który pobudza przysadkę do produkcji gonadotropin: FSH i LH.

Gonadotropiny docierają do jąder i uruchamiają dwa procesy: spermatogenezę (pod wpływem FSH) i wydzielanie testosteronu (pod wpływem LH). Zaburzenie na którymkolwiek poziomie tej osi oznacza, że jądra nie otrzymują właściwego sygnału do działania.

Efektem tego jest obniżona liczba lub jakość plemników, co dzieje się niezależnie od zewnętrznych objawów, które mogą być dyskretne lub nie pojawiać się wcale. W takim przypadku lekarz specjalista może zlecić dodatkowe badania hormonalne dla mężczyzn, dostępne między innymi w ALAB laboratoria.

Dla wielu par testy na płodność u mężczyzn okazują się kluczowe i pozwalają wykryć przyczynę problemu. 

Jakie badania hormonalne dla mężczyzn warto wykonać?

Pakiety badań hormonalnych dla mężczyzn najczęściej obejmują oznaczanie poziomu:

• FSH, który stymuluje spermatogenezę, pobudzając komórki Sertolego w jądrach. Podwyższone stężenie FSH przy jednoczesnej niskiej liczbie plemników wskazuje na uszkodzenie struktury jąder – ten wynik wymaga konsultacji ze specjalistą.
• LH działającego na komórki Leydiga, stymulując je do produkcji testosteronu. Bez właściwego poziomu LH spada stężenie testosteronu, co może wpływać na jakość nasienia.
• Testosteronu całkowitego który jest głównym androgenem odpowiedzialnym za libido, prawidłową spermatogenezę i ogólną sprawność rozrodczą. Jego niedobór, określany jako hipogonadyzm, objawia się spadkiem libido, zaburzeniami erekcji i zmęczeniem. Ponieważ testosteron wydzielany jest w dobowym rytmie, oznaczenie należy wykonać rano. Badanie dostępne jest między innymi w ALAB laboratoria: https://www.alab.pl/badanie/testosteron-o41.
• Prolaktyny, która występując w nadmiarze hamuje wydzielanie GnRH i obniża stężenie gonadotropin, prowadząc do wtórnego niedoboru testosteronu. Taka hiperprolaktynemia może być następstwem gruczolaka przysadki lub działaniem niepożądanym niektórych leków, m.in. antagonistów dopaminy.

Kiedy wskazane są badania hormonalne dla mężczyzny?

W wielu przypadkach badania hormonalne stanowią kolejny etap diagnostyki. Przed oznaczeniem hormonów należy wykonać seminogram, czyli badanie ogólne nasienia. To badanie jest standardem według wytycznych WHO i punktem wyjścia każdej diagnostyki płodności u mężczyzny. Badania hormonalne należy z kolei wykonać, gdy:

– stężenie plemników wynosi poniżej 10-15 mln/ml,

– obecne są objawy kliniczne niedoboru androgenów: spadek libido, zaburzenia erekcji, przewlekłe zmęczenie,

– wywiad lub obraz kliniczny sugeruje zaburzenia endokrynologiczne.

> Ważne! Jeśli zastanawiasz się, jak zbadać płodność mężczyzny, zacznij od wizyty u specjalisty urologa lub androloga, który przeprowadzi wywiad lekarski i zleci odpowiednie badania.

Bibliografia

www.alab.pl/centrum-wiedzy/diagnostyka-nieplodnosci/ (dostęp: 07.05.2026)

Diagnostyka niepłodności męskiej – cz. I. Analiza danych umożliwiających opracowanie globalnych wytycznych, Medycyna Praktyczna, www.mp.pl/ginekologia/wytyczne/inne/190858,diagnostyka-nieplodnosci-meskiej-cz1 (dostęp: 07.05.2026)

Diagnostyka niepłodności męskiej – cz. II. Analiza danych umożliwiających opracowanie globalnych wytycznych, Medycyna Praktyczna, www.mp.pl/ginekologia/wytyczne/inne/195118,diagnostyka-nieplodnosci-meskiej-cz2 (dostęp: 07.05.2026)

Rabijewski M., Endokrynologiczne przyczyny niepłodności u mężczyzn, Życie i Płodność 2018, 3(35), str. 177–189

Artykuł sponsorowany