badanie nasienia normy

Jak interpretować wyniki badania nasienia

Badanie nasienia to podstawowy test diagnostyczny w kierunku niepłodności męskiej. Czynnik męski odpowiada za niepłodność partnerską niemal w tym samym stopniu, co czynnik kobiecy, dlatego bez względu na wyniki i werdykt, po czyjej stronie jest problem, mężczyźni starający się o dziecko muszą wykonać spermiogram. Jakie parametry określa badanie nasienia i jakie są normy? Co to znaczy zmienność jakości nasienia w czasie?

Badanie nasienia (spermiogram, seminogram) to test diagnostyczny, który polega na dokładnej makroskopowej i mikroskopowej ocenie próbki ejakulatu pod kątem jej właściwości fizykochemicznych (kolor, konsystencja, pH, skład) oraz obecności, wyglądu i ruchliwości plemników. Jest to podstawowe badanie płodności mężczyzny, które przeprowadzane jest w laboratorium medycznym lub w klinice leczenia niepłodności. Jest ono bezinwazyjne i całkowicie bezbolesne. 

Męska niepłodność – objawy 

Objawami niepłodności męskiej – oprócz braku ciąży mimo regularnych starań, mogą być zaburzenia erekcji, zmniejszone libido, zmniejszona ilość spermy, bóle jąder, problemy z układem moczowym. Pierwszym i podstawowym badaniem, jakie powinien wykonać mężczyzna w kierunku diagnozy, to badanie nasienia – bez tego dalsza diagnostyka, także niepłodności kobiecej, nie będzie miała sensu. Badanie nasienia można wykonać bez skierowania, a wyniki należy zabrać na pierwszą wizytę u specjalisty leczenia niepłodności, a także na wizytę do urologa i/lub androloga – specjalistów zajmujących się leczeniem przyczyn męskiej niepłodności.

Dzięki badaniu nasienia można ocenić:

  • właściwości fizykochemiczne i biofizyczne nasienia, takie jak: objętość czy tempo upłynnienia,
  • liczbę plemników, jakość ruchu, odsetek żywych plemników;
  • budowę plemników.

Wartości referencyjne badania nasienia wg wytycznych WHO 2010**:

  • Objętość nasienia:  >= 1,5 ml
  • pH:                                 >= 7,2
  • Czas upłynnienia:   < 60 minut
  • Aglutynaty i agregaty plemników:  brak
  • Liczba plemników*:

– na 1 ml (koncentracja, gęstość):   > = 15 mln/ml (>= 15 * 106 / ml)

– w ejakulacie (całkowita):  >= 39 mln / ejakulat (>= 39 * 106 / ejakulat)

  • Ruchliwość plemników:

– ogólna (ruch postępowy + ruch w miejscu)         >= 40 %

– ruch postępowy                                                         >= 32 %

  • Żywotność plemników:                               >= 58 %
  • Morfologia plemników:                               >= 4 %
  • Leukocyty (peroksydazo-dodatnie):             < 1 mln/ml (< 1 * 106 / ml)
[* Wystarczy, aby jeden z tych parametrów był powyżej normy, jednakże liczba plemników na cały ejakulat traktowana jest jako parametr o większym znaczeniu]
  • Parametrami oznaczanymi w nasieniu jest też jego lepkość.

Testy dodatkowe:

  • MAR test:                                 < 50% ruchliwych plemników związanych z cząsteczkami (kuleczkami)
  • Immunobead test:              < 50% ruchliwych plemników związanych z cząsteczkami (kuleczkami)

Testy dodatkowe w płynie nasiennym:

  • Fruktoza:                                         >= 13 µmol/ejakulat
  • alpha-glukozydaza obojętna: >= 20mU/ejakulat
  • Cynk całkowity:                            >= 2,4 µmol/ejakulat
[** Źródło danych: badanie-nasienia.pl/normyWHO]

W zależności od wyniku, lekarz określi, czy zaistniała:

  • normozoospermia – gęstość nasienia ponad 20 mln plemników/ml,
  • oligozoospermia – gęstość nasienia poniżej 20 mln plemników/ml,
  • azoospermia – brak plemników w nasieniu,
  • astenozoospermia – ruchliwość plemników poniżej 50%,
  • teratozoospermia – mniej niż 30% ma prawidłową budowę,
  • oligoastenoteratozoospermia – gęstość, ruchliwość, morfologia plemników są poniżej minimalnych standardów prawidłowości,
  • aspermia – brak ejakulatu.

Zmienność jakości nasienia w czasie

Niewiele starających się o ciążę par wie, że występuje coś takiego, jak zmienność jakości nasienia w czasie.  Właśnie dlatego ocena jakości nasienia u danego mężczyzny na podstawie pojedynczego badania jest tylko orientacyjna.  Aby badanie nasienia było miarodajne, diagnoza trafna, a leczenie skuteczne – mężczyzna powinien zrobić 2-3 badania w odstępie 1-3 miesięcy.

Na zmienność parametrów nasienia ma wpływ wiele czynników, m.in.: okres wstrzemięźliwości seksualnej przed oddaniem nasienia do badania, częstość stosunków i masturbacji, przebyte choroby, a także czynniki środowiskowe takie jak ekspozycja na podwyższoną temperaturę, promieniowanie jonizujące, substancje chemiczne, palenie papierosów, używki, stres czy niezdrowy styl życia.

Webinar dla pacjentów

[UWAGA! Webinar odbędzie się w innym terminie – szczegóły w wydarzeniu na Fb, kliknij w grafikę poniżej]

O tym, jak interpretować poszczególne parametry nasienia, jakie czynniki chorobowe wpływają na pogarszanie się jakości plemników, jakie nieoczywiste objawy mogą świadczyć o niepłodności mężczyzny, będą tłumaczyli  27 października lek. Piotr Cwenar, specjalista urolog, oraz Izabela Korowaj, embriolog i Kierownik Laboratorium Embriologicznego w Klinice PARENS Będę mamą, będę tatą z Centrum Parens . Spotkanie online odbędzie się na profilu @Nieplodnirazem o godzinie 20:00. Dostęp do wydarzenia jest bezpłatny. Dołącz już teraz.

 

 

 

Karolina Wagner

Dziennikarka, redaktorka, absolwentka Polonistyki na UW. Woli słuchać niż mówić, biegać niż siedzieć, medytować niż dywagować.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *